พ่อเป็นช่างแอร์ ช่างแอร์ที่คิด ทำ และประยุกต์

แอร์ ที่ดูเหมือนจะผุ เครื่องนี้ พ่อซ่อม และปรับปรุง มันด้วยตัวเอง
แอร์ ที่ดูเหมือนจะผุ เครื่องนี้ พ่อซ่อม และปรับปรุง มันด้วยตัวเอง
พ่อผมเป็นช่างแอร์ (ผู้ชำนาญงานเสียด้วย) เรื่องก็มีอยู่ว่าครั้งหนึ่ง ที่แอร์ที่บ้านมีปัญหาแอร์ไม่เย็น ช่วงนั้น พ่อไม่ค่อยว่าง มีงานยุ่งๆ อยู่ ก็เลยวนเวียนหาร้านแอร์ มาทำการล้างแอร์ให้ โดยตัวผมเองเป็นคนไปติดต่อ เค้าก็มาทำการล้างแอร์ ด้วยการเอา blower มาเป่าฝุ่นออก ก่อนจะทำการฉีดน้ำล้าง ซึ่งก็แค่ฉีดน้ำเล็กน้อย ตามราคาที่ตกลง เครื่องละสองร้อย แต่ไหนๆ ก็มาแล้ว เลยให้เช็คน้ำยาแอร์ไปด้วยเลย แต่ปรากฏว่า โดนโขกราคาเสียยับเยิน ไปที่เครื่องละแปดร้อย ทั้งๆ ที่ น้ำยานั้น ไม่ได้เติมเข้าเครือ่งเลย แม้แต่น้อย ทำไมน่ะหรือ เพราะว่า service valve มันปิดอยู่ แบบเปิดไม่ได้ แต่เครือ่งนั้น ก็โดนชาร์ตราคาไปด้วยเรียบร้อย ส่วนเครื่องอื่นๆ ไปดูที่เกจ ก็น้ำยาเต็มดี ไม่มีการรั่วซึม จึงไม่มีการเติมเข้าไปอีกเช่นกัน จากเหตุการณ์ครั้งนั้น เป็นความสะเพร่าของตัวผมเองแท้ๆ และก็เป็นบทเรียนอย่างดี

น้ำยาแอร์กิโลละไม่กี่บาท แต่ชาร์จกันหนักๆ น่าดู ทั้งๆ ที่ ปกติ ก็ไม่ได้มีการเติมน้ำยาเพิ่มเข้าไปในระบบอยู่แล้ว แต่ปากจะพูดว่า เติมน้ำยาให้แล้วนะครับ เสมอๆ มีไม่กี่ครั้ง กี่เครื่องหรอกครับ ที่น้ำยารั่ว จริงๆ จากความบกพร่องการการเชื่อมท่อน้ำยา ยิ่งแอร์รุ่นใหม่ๆ สมัยนี้ ท่อน้ำยาไม่มีการเชื่อมท่อ แต่มาเป็นท่อสำเร็จรูปมาจากโรงงาน ถ้าน้ำยารั่วได้ ก็แสดงว่า ร้านวางยาไว้แล้วล่ะครับ

หลังจากนั้น ช่างแอร์ก็ไม่ได้กินเงินค่าซื่อม จากบ้านผมอีกต่อไป พ่อไปซื้อ ถังน้ำยาแอร์ เกจวัดแรงดัน vacuum pump มาเสียเรียบร้อย ไว้ทำเองได้หมด เติมน้ำยาแอร์เองเลย จนกระทั่ววันหนึ่ง แอร์ในห้องของพ่อเองนั้น ได้รวนหนักแอร์ไม่เย็น น้ำยาก็เต็มดี แรงดันน้ำยาก็ปกติ สาเหตุคงมาจากท่อ ฉีดน้ำยาตัน พ่อก็เลยจัดการชำแหละระบบเสียใหม่ ระบายน้ำยาแอร์ทิ้งทั้งหมด แล้วเติมน้ำยาล้างระบบเข้าไปแทน แล้วระบายทิ้ง ก่อนจะใช้ vacuum pump ดูดอากาศออกจนหมดให้เป็นสูญญากาศ แล้วเติมน้ำยาแอร์ลงไป ซึ่งก็พอจะใช้งานได้ ในระดับหนึ่ง แต่ก็ยังไม่เย็นเท่าที่ควร ในทีสุดแล้ว พ่อก็จัดการชำแหละมันทิ้งเสียหมด รื้อท่อน้ำยาเก่าทิ้งทั้งหมด แล้วเดินท่อน้ำยาใหม่ อุปกรณ์การดัดท่อ ก็มีเพียงลวดสปริง คอยประคอง ดัดท่อไปทีลินิดละน้อย จนได้มุมตามที่ต้องการ

ถังแก๊สเชื่อม ซื้อมาลุยเอง ราคาไม่เท่าไหร่ ทำสองสามครั้งก็คุ้ม
ถังแก๊สเชื่อม ซื้อมาลุยเอง ราคาไม่เท่าไหร่ ทำสองสามครั้งก็คุ้ม
แน่นอนว่า การต่อท่อ ต้องใช้วิธีการเชื่อม ซึ่งพ่อก็ไปซื้อถังแก๋ส พร้อมหัวเชื่อม มาเสียเรียบร้อย เรียกว่า ไม่ต้องง้อ ไม่ต้องเรียกช่างมาให้เสียอารมณ์ ให้เสียเวลา ทำเองง่ายๆ สบายใจกว่า หลังจากการรื้อระบบ เดินท่อน้ำยาใหม่เกือบทั้งหมด โดยเฉพาะช่วงของ ลวดฉีดน้ำยาแอร์ ก็ได้รับการเปลี่ยนใหม่ สุดท้าย แอร์ห้องของพ่อก็เย็นเฉียบ สะใจ ในระดับที่สูงที่สุดเท่าที่แอร์เครึ่งนั้นจะทำได้ พ่อไม่ขึดตามหนังสือ พ่อไม่ยึดตามทฤษฏี งานของพ่อ คืองานประยุกต์ ใช่ พ่อทำแบบนั้นประจำ และเรื่องของแอร์ ก็ไม่มีเว้นในเรื่องนี้

การเติมน้ำยาแอร์ ถ้าช่างทั่วไป ก็จะต้องยึดตามแรงดันที่วัดได้ จะอยู่ช่วง 65 – 80 psi แต่ด้วยความที่ช่วงมันกว้าง จะมัวยึดตามทฤษฏี เห็นจะไม่ได้ความ พ่อจัดการหา thermometer มาวัดลงไปที่แผงคอยล์เย็นของแอร์เลย ค่อยๆ ปล่อยน้ำยาเข้าไป ค่อยๆ ปรับกันไป ปล่อยออกบ้าง เติมเข้าบ้าง แต่ก็เป็นช่วงเล็กน้อย เพราะพ่อจะค่อยๆ เติม และวัดความเย็น ไม่รีบไม่ร้อน ไม่ได้จ้างช่างมาอยู่แล้วนี่ ทำเอง นานเท่าไหร่ก็ได้ ดุที่อุณหภูมิ ต่ำสุด ถ้าเติมน้ำยาเพิ่มเข้าไปอีกนิด แล้วอุณหภูมิที่ได้ กลับสวนทาง เพิ่มขึ้นแล้วล่ะก็ พ่อจะปล่อยน้ำยาออกนิดหนึ่ง เพื่อให้กลับไปที่เดิม แล้วเฝ้ารอ มันทำงานไปสักระยะ ถ้าอุณหภูมิ ยังอยู่ในช่วงต่ำสุดได้ ก็นั่นแหละ ปริมาณน้ำยาแอร์ที่เหมาะสมกับแอร์เครื่องนี้ เรียกได้ว่ารีดความคุ้มค่าต่อพลังงานของแอร์ออกมาอย่างเต็มที่จริงๆ

heat exchange พ่อปล่อยให้น้ำแอร์ที่ไหลทิ้ง ไหลวนไปตามท่อร้อนอย่างที่เห็น
heat exchange พ่อปล่อยให้น้ำแอร์ที่ไหลทิ้ง ไหลวนไปตามท่อร้อนอย่างที่เห็น
ใช่ครับ พ่อผมเก่ง เก่งมากจริงๆ ตัวผมเองยังได้ติดมาเพียงแค่เศษเสี้ยวของพ่อเท่านั้น พ่อไม่ต้องการทฤษฏีอะไรมากมาย การที่มีทฤษฏีมากมายอยู่ในหัว มันก็จะเป็นเหมือนกับกรอบ ที่ขีดเอาไว้ของเรา โดยที่เราไม่กล้าจะเดินออกไปนอกกรอบ นอกทฤษฏีนั้น ทำให้ผลของงานที่ออกมา ค่อนไปทางย้ำอยู่กับที่ แต่พ่อคิดอะไรต่อยอดเสมอ พ่อคิด พ่อทำ พ่อลอง แล้วก็ได้คำตอบ ได้ผลลัพธ์ออกมาทางบวกเสมอ เพราะถ้ามีปัญหาพ่อก็จะค่อยๆ แก้ แก้แล้วแก้อีก จนกระทั่ง ปัญหา กลายเป็นผลลัพธ์ได้ในที่สุด ดังนั้น ผลลัพธ์งานของพ่อ จึงเป็นบวกเสมอ

พ่อจากไปแล้ว งานของพ่อ เครื่องมือของพ่อ ก็ยังคงอยู่ที่บ้าน และก็จะยังคงอยู่ต่อไป งานที่พ่อเคยทำ ก็จะยังคงมีคนทำต่อๆ ไปอีก พึ่งพาคนที่เรียกตัวเองว่า “ช่าง” ให้น้อยที่สุด เพราะปัจจุบัน พูดได้ยาก ว่าใครเป็นช่างจริงๆ หรือไม่ใช่ช่างจริงๆ ที่ได้พบส่วนใหญ่ มักจะเป็น ช่างที่เหมือนไม่ใช่ช่างอย่างเราๆ ท่านๆ นี่แหละ เช่น ถือเกรียงปาดปูนได้สักอัน เดินเข้ามาหาก็บอกว่า เป็นช่างปูนแล้ว จับเลื่อยได้ เดินเข้ามาก็บอกว่า ช่างไม้แล้ว ถ้าการถือเลื่อยได้ เลื่อยไม้เป็น เรียกว่าเป็นช่างไม้ ผมก็เป็นช่างไม้เหมือนกันนั่นแหละครับ แล้วงานเล็กๆ น้อยๆ ที่พอจะทำได้ ก็จะทำเอง ได้ของถูกตา ได้งานถูกใจ เสียด้วย

พ่อได้สอนบทเรียนอันมีค่าไว้มากมาย ผ่านการกระทำ สิ่งที่พ่อได้ทำไว้ พ่อได้ทำไว้ให้ดูเป็นตัวอย่างแล้ว แล้วอย่างนี้แล้ว ผมจะไม่พูดว่า พ่อผมเป็นสารพัดช่างได้อย่างไรกันครับ พ่อจากพวกเราไปยังไม่ครบปี แต่ความรู้สึก เหมือนกับว่า สูญเสียพ่อไปนานมากแล้ว นานมากๆ แต่ไม่ว่าวันเวลาจะผ่านไปนานสักแค่ไหน ผมก็ยังคงรักพ่อเหมือนเดิม ยังคิดถึงพ่อเหมือนเดิม ต่างไปก็เพียงแค่ ในวันนี้ ผมกอดพ่อไม่ได้แล้ว ใครที่คุณพ่อยังมีชีวิตอยู่ วันนี้กลับไปบ้าน อย่าลืมกอดพ่อนะครับ